Açılış Sayfam Yap   Sık Kullanılanlara Ekle   

   Anasayfa        Fotoğraflar      Site Yönetimi         Yazar Girişi         Sitene Ekle         Arşiv          Rss Listesi    İletişim     Gizlilik Poltikası     Ziyaretçi Defteri
 

İşte Yukarıköy Köyü Tarihi -1 - Yukarıköy Mahallesi Web Sitesi - Maçka/Trabzon
   
 İşte Yukarıköy Köyü Tarihi -1
 Yazı Boyutu

 Tarih : 24.2.2010 - 03:16:58 


Ömer Yakup KADIOĞLU (Emekli Öğretmen), Yukarıköy Köyü Tarihine ışık tutacak bilgileri siz değerli köylülerimizle paylaşıyor.İşte Yurıköy Köyü Tarihinden çarpıcı bilgiler


YUKARIKÖY’ün  TARİHİ

Yerleşim yerleri ile  ilgili  Klişileşmiş  bilgilerin dişinda  bilgilere pek rastlanmaz.Bu bilgiler okuyanı hiçbir zaman tatmin etmez.Ben burada araştırmalarımın sonucu köyümüzün tarihine ışık tutmaya çalışacağım. Bugün 3  ayrı köy olan  Hortokop  bazen  3’ü bir arada bazen de  tek tek  ele alınacak.

 

v.Pritanis/Hapsiköy Deresi

 

HORTOKOP  / KOZAĞAÇ / AŞAĞI HORTOKOP

   

Maçka’da Pyxites deresinin sağ tarafa ayrılan Pritanis,sol tarafa ayrılan.Sümela derelerini birbirinden ayıran ve 900 metreye kadar yükselip düz hat denecek bir şekilde Karakaban dağına birleşen dağ zinciri,Roma döneminde,M.S. ilk yüzyıllarda,stratejik öneme sahip bir konuma geldi.

  

İlk kez bu dönemde,Trabzon’u hinterlandına bağlayan tarihi İran-Trabzon kervan yolu açılıp hizmete girmiştir.Özellikle, bu yolun Hortokop dağı sırtlarını takip etmesi,hem Pritanis dere vadilerinin hem de Sümela dere vadi ve geçitlerinin hakim bir durumda olması nedeniyle yörede sivil-askeri insanların yerleştirilmesi önem kazanmıştı.

   

Trabzon’a güney tarafından biricik giriş yeri niteliğine sahip olan bu yöredeki yerleşimler güneyden gelebilecek olan düşman saldırılarına karşı bir tampon vazifesi üstlenmişti.Hortokop zirvesinde,doğal bir kale, kervan yolunun emniyeti  için kaçınılmazdı.Bu küçük bir kale, tarihlere MAGNANA adı ile geçmiş ve Trabzon’dan 20 mil uzaklıkta olduğu gösterilmiştir.Rum kaynaklarında, bu kalenin batısında,Orta Hortokop köyünde,bugün pek az kalıntılara rastlanan bir kalenin  XALAV-OXORTO adı ile geçer.

  

XALAVORXORTO adı ile anılan bu mekan  Roma garnizonun yerleştiği yerdi.Hortokop dağının doğu yamaçlarının tamamen kayalıklarla kaplı olmasına karşılık,kuzey alnında yer alan aşağı Hortokop,daha yükseğinde hem kuzey hem de bazı yönlerine yayılan Orta Hortokop ve daha güneyde  yer alan Yukarı Hortokop’un yöredeki en eski yerleşim yeri olduğu Rum kaynaklarında geçer.

 

Kırsal yörelerden elde edilen zirai maddeler yönünden verimli olmayan bu yöreye, elbetteki, insanların yerleşimi için bir sebep yoktu.Bu nedenle, yöreye yerleştirilen insanlar kendi istekleriyle değil,egemenlerin istekleri doğrultusunda yerleştirilmişlerdir.Askeri mülkler ve zorunlu sürgünler bu yörenin yerleşim şemasının ana kavramlarıdır.

   

Bu üç  Hortokop köyünde LORKA,HABREA,HAVREA,MOUTOULOU,XASNEA,TROXANTON,FLAREAN TON,MARNANTON ve TAKESTANTON adlı mahallerin gösterilmesinden de anlaşılacağı gibi, bu yer çeşitli insan gruplarından oluşan bir yerleşim şemasına sahıpti.Bu mahallelerden oluşan HORTOKOP KÖYÜ, 1859 yılında, cemaatlerin genişlemesi sonucunda KATO/ Aşaği  , MESO /Orta  ve ANO / Yukarı HORTOKOP adlarıyla anılmıştır.

 

Bu kayıtlar Osmanlı belgelerinde,

HORTOKOP-İ  ZİR =(Aşaği Hortokop) HORTOKOP-İ VUSTA=(Orta Hortokop) ve HORTOKOP-İ  BALA =(Yukarı Hortokop) diye geçer. Tahrir defterlerı’nde, HORTOKOP köyü hisse olarak görülür.

 

 KHORTOKOPİON, Helen dilinde, “ot kesme yeri” demektir.KHORTOS “ot”, KORTO “kesmek”, İON “yer” olarak,HORTOKOP adı  “ot kesme yeri” anlamına bağlanır.Halbuki,Hortokop yöresi ot.çayır veren bir doğaya sahip değildir. Daha çok kayalıklarla kaplı kıraç bir yerdir.Rumca’da “ot kesim yeri” anlamına gelen  HORTOKOP Sözcüğünün Helen sözcüklerinde XORTOKOPİKOS olarak geçtiği görülür.Eski Hellence’de İse HORTUS olarak verilen sözcüğün  Latin kökenli olduğu ve anlamının “bahçe,park” olduğu belirtilir. Şu halde, Latince’den alınan HORTUS sözcüğü Helen dilinde MORTAYA çevrilmiştir.

    

HORTOKOP  yöresinin  Romalılar zamanındaki stratajik önemi ve Latin kökenli olan HORTUS sözcüğü dikkat alındığında,bu adın ne HORTO OYMAĞI ne de OT KESME YERİ anlamlarına gelmediği,bunların bir yakıştırma veye dar ufuklu bir araştırma   sonucu verilen birer uydurma bilgi olduğu ortaya çıkar.Konunun aslını Roma Tarihlerinde buluyoruz. Trabzon’u arka memleketlere bağlayan.Roma döneminde inşa edilen İRAN-TRABZON kervan yolu,Maçka’da,Hortokop sırtlarında tırmandıktan sonra KARAKABAN’ın batı eteklerinden  HOCA MEZARI,TURNAGÖL ve KOLAT boğazından,STAVRİ köyünden aşağı YAĞLIDEREYE inerdi.Halen ayakta olan taş köprüden karşıya geçerek PATARA, DOMANA üzerinden SATALA’ya varırdı.

   

Bu önemli yol emniyet bakımından elbetteki büyük bir öneme sahipti. Elbette ki, Roma askeri birliklerince koruma altına alınması gerekliydi.Roma İmparatorluğu’nun askeri organizasyonua baktığımızda,Roma İmparatoru Marius döneminde yapılan askeri düzenlemeler de her Legionun(4200 kişilik birlikler) üç sırası içinde arka arkaya gelen üç Manipulus(200 kişilik birlikler) birleşerek yeni askeri birlikler meydana getirilmiş ve bunlara KOHORTO/COHORTES adı verilmiştir.

  

Roma İmparatorluğu tarihinin Anahtarı adlı kitapta verilen  KOHORTO/COHORTES sözcükleri ortaya çıktığında,artık, Umar’ın ve Eröz’ün ifadelerinin gerçeklikten uzak olduğu görülür.HORTOKOP’un,adını buraya yerleştirilen KOHORT askeri birliklerinden aldığı kesinleşir.

   

HORTOKOP halkının Bulgar Türklerinden geldiklerini savunmak başka bir konudur.Bazı kaynaklarda,bunların Bulgar Türklerinden geldikleri,VI. Yüzyıllarda Bulgar Türklerinin hiç de az sayılmayacak sayıda Anadolu’ya  yerleştikleri tartışmasız kabul edilmiştir. Ancak, Bulgar oymakların arasında HORTO adlı bir oymağın bulunması ve HORTOKOP adının bu oymağa dayandırılması savunulacak bir tez değildir. Rum kaynaklarında, AŞAĞI HORTOKOP’UN ESKİ ADINI agia olduğu,ROMALILARDAN ÖNCE DE KÖYÜN agia adı ile anıldığı geçer.

  

Trabzon’a ait Tahrir Defter’indeki  verilere göre.

1485  de 155 hanede il-bive(dul) olmak üzere 819 Rum nüfusu gösterilir.

1515  de 255 hanede 16 bive(dul) olmak üzere 1339 Rum nüfus gösterilir.

1553   de 3  Müslüman,287 Rum olmak üzere 1450 nüfus gösterilir.

 

Rum kaynaklarda

1920  li yıllarda ,Kato Hortokop/Aşağı Hortokop (AGİA)’da 200 Rum 435 Müslüman nüfus gösterilir.

   

HORTOKOP  adının  anlamı konusunda, Eröz, bu köyün adını eski Bulgar Türklerine mensup HORTO oymağından aldığını söyler Eröz’ün kaynak göstermeden verdiği bu hüküm yıllar önce benim de kabul ettiğim bir hükümdü.Ancak,uzun vadede,çeşitli kaynaklarda bu HORTO adını çok aradım ama,ne Bulgarlarla ve ne de  başka milletlerle ilgili kaynaklarda böyle bir ad bulamadım  diyor İlyas Karagöz.Buna rağmen Eröz’ün belirlemesi  İlyas Karagöz için geçerliydi,ama. Onun için de tam bir kesinlik  kazanmamıştı.

   

Yine,Bilge Umar,”Hortokop Maçka ilçesinde bir kale yıkıntısı,Bizans çağında Rum ağzında KHORTOROPİON kalesi deniyordu.Khortokopin ya da Kohortokopien, Helen dilinde “ot kesim yeri demektir” der.Luwi dili ardılı dillerden gelme KORDUWA sözcüğünden bozma da olabilir.Bu sözcüğün  anlamının da “doruğu bol olan yer” ya da “kazıklı çit yeri” olduğunu savunur.

   

Umar’ın bu ifadelerinde  İlyas Karagözün  tespitini doğrulayacak bazı ip üçları vardır ki,onlar da,Anadolu’da geçen HORTU adları ile Maçka’daki HORTO adı arasında farklılık volduğunu belirtilmesidir.Eski çağlardaki stratejik önem,ortaçağlarda Bizanslilar zamanında,HORTOKOP yöresinden PALAOIMAKSUKA’ya ,yani Rumlarca ANO MATSUKAS ve Osmanlılarca BAŞ MAÇUKA adları ile anılan HAPSİKÖY   dere vadilerine kayar. HORTOKOP bölgesinde odaklanan  Roma Lejyonları önemini yitirir.Böylece,HAPSİKÖY deresi önem kazanır,

   

Her ne kadar batılı yazarlar ZİGANA dağı geçidini 1870 yıllara alırlarsa da bu dönemleştirme ZİGANA geçidinden araba yolunun geçmesi ile ilgilidir.Yoksa.eski kervan yolu ile ilgili değildir.PALAIOMATSUKA, ORTAÇAĞLAR DA Trabzon’a güney yönünden giriş yeri olmasından dolayı önem kazandı.Bizans Theme’lerinin bir parçası olan BANDONLARDAN birisi de PALAIOMATSUKA Bandonu idi. Böylece,PALAOIMATSUKA askeri bir bölge olarak düzenlendi.Buralarda konumlanan askerler paralı askerlerdi.Başlarında bulunan kumandanlarına “DUKA” denirdi.Bunlar Trabzon Bandonuna başkanlık eden neslin temsilcileriydiler.Acta Vazelon Belgelerinde gösterilen şahıs adları  buradaki BANDONLAR’la ilgili adlardır.

           
Derleyen :Ömer Yakup KADIOĞLU (Emekli Öğretmen)
 
Kaynak:Trabzon Yer Adları (İlyas KARAGÖZ) Maçka-Livera Köyü.

 

Aslen Tonyalı,Avrupada uzun süre kalmiş.Trabzonun,En  zengin kütüphanesine sahiptir.Bü kütüphane kendi köyü  olan  Yazlık köyündedir.Bundan başka birkaç kitabı daha vardır.Kendini yakınen tanırım.Bir iki sene önce babamı ziyarete gelmişti.

 

Gelecek Araştırmamda  1924 Mubadele  ve Trabzon ve çevresinin iskan bölgesi olarak  seçilmesi ile ilgili o günkü gazetelerin yazdıklarını ,Bir başka zaman da 1929 sonrası Maçkaya iskan konusunu işleyeceğim. 

 

Not: Tapucu Hasanın  Sırt Mahallesindeki evi  yıkıldığında bu evın çatısındaki kiremitlerden 4 adetinde  1229 tarihi yazılı idi.Bir tanesinde de  hem 1229 tarihi yazılı hem de bu partide 4165 adet kiremit yazılı idi. Bu yer,Kalaycı Ahmet Avcıdan satın alınmıştı.

  

Bu yazı yoruma açıktır,Herkes bilgilerini  burada  bizimle paylaşabilir.(KÖYÜN TARİHİ için söylüyorum)



 
 Editör :  Bahtiyar KADIOĞLU

Oy verdikten Sonra klavyeden ENTER tuşuna basınız  
1 2 3 4 5   Bu Habere Toplam 18 Puan Verildi
 Kaynak :  Ömer Yakup KADIOĞLU

 Kategori  Güncel

10371 Kişi Tarafından Okundu.

Yorum ( 6 )   

 Celalettin GUNES

27.11.2012 11:33:21 

  110 nolu sıradaki zembil abdullah hoca..

Cevapla


Hocam.. elleriniz den öper saygılarımı iletirim öncelikle yaptığınız bu web sayfasından duyduğum memnuyetimi iletirim 110 nolu sırada bulunan dedeme ve amcalarıma ait az da olsa bilgileri okuyunca heyecanlandım kalbim eridi maalesef tam değil ve yanlış ben oraya gereken bilgileri sağ olan babam ve amcalarımdan alıp bildireceğim tekrar allah sizden razı olsun .. celal.. gelecek nesillere kaynak olacak bu bilgiler evlatlarımıza bizlere hayır dua bıraktıracaktır sizde buna vesile oldunuz allah razı olsun


İp Adresi Kayıtlı   

 İsmet GÜR

15.5.2012 11:32:17 

  BİLGİ ÇOK ÖNEMLİ BİR DEĞERDİR !

Cevapla


Hiçbir çalışma az emeklerle olduğunu kimseler düşünmesinler. "Yaşadığımız coğrafyanın" sosyal , ekonomik, edebi, kültürel ve siyasal alanlarda" yaşanmışlıklarını yeni nesillere ve bilgisi olmayanlara aktarmaya çalışdığınız için sizleri içtenlikle kutlarım. "Günlerinizin sihhatli geçmesi dileğim ile başarılar dilerim hocam". 15.05.2012 İsmet GÜR


İp Adresi Kayıtlı   

 alptekin avcı

20.5.2011 19:10:21 

  Cvp:TEŞEKKUR

Cevapla


Alıntı : İSMAİLAVCI

OMER HOCAM AGZINA SAGLIK O KOYLUYUZ AMA BUNLARIN HICBIRINI BILMIYODUM BILGINE TEŞEKKUR ARKASINI MERAKLA BEKLIYOM

teşekkürler hocam bize unuttuğumuz isimleri ve yerleri hatırlattın.


İp Adresi Kayıtlı   

 İSMAİLAVCI

2.3.2010 14:56:41 

  TEŞEKKUR

Cevapla


OMER HOCAM AGZINA SAGLIK O KOYLUYUZ AMA BUNLARIN HICBIRINI BILMIYODUM BILGINE TEŞEKKUR ARKASINI MERAKLA BEKLIYOM


İp Adresi Kayıtlı   

 Sadık Tüfekçi

25.2.2010 15:01:31 

  Teşekkürler...

Cevapla


Hocam emeğinize yüreğinize sağlık. Böyle değerli bilgilerinizi bizlere aktardığınız için sonsuz teşekkürler... Sadık Tüfekçi


İp Adresi Kayıtlı   

 Mustafa YILMAZ

25.2.2010 08:07:04 

  Teşekkür

Cevapla


Hocamıza bu güzel çalışmasından dolayı teşekkür ederiz. 2. bölümünü merakla bekliyoruz. Selamlar.


İp Adresi Kayıtlı   

Sayfa  

 Bu Kateoriye Ait Diğer Başlıklar

 
 
 

 

Reklam
 
 Duyuru
 Köşe Yazıları

Şaban KADI

Şaban KADI ¬
Dernekler Birleşmelidir

Yakup UZUN

Yakup UZUN ¬
Ülkemizin için iyi düşünüp karar vermeliyiz

MURAT KADI

MURAT KADI ¬
Ben Yaylayı Özledim

Abdullah AKSOY

Abdullah AKSOY ¬
Siz-Biz Yok, Güç Allah’ın!

Sadık Tüfekçi

Sadık Tüfekçi ¬
Zaman Yönetimi

Ziya Tüfekçi

Ziya Tüfekçi ¬
Uzun zamandır ihmal ettiğimiz bağımız; akrabalarımız...

HACI AVCI

HACI AVCI ¬
Aynalar Aynalar

Ahmet KADI

Ahmet KADI ¬
Yeşil BMC li Adama

Mehdi Tüfekci

Mehdi Tüfekci ¬
Nazım Amcanın Anısına

YUSUF KADIOĞLU

YUSUF KADIOĞLU ¬
Kemençeyi Yaşatmak

Orhan TOPAL

Orhan TOPAL ¬
Memleketimi İsterim
 
 
Bugün için Haber Eklenmedi.
Esra & Ömer Evleniyor (DAVETİYE) Esra & Ömer Evleniyor (DAVETİYE)
Köyümüz halkından Emine - Hasan KESKİN'in oğlu Ömer KESKİN evleniyor....

Bahtiyar Kurt Askere Gitti
 
 Takvim

Temmuz 2018

Pts Sal Çrş Prş Cum Cts Pzr
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31
 
 Ziyaretçi İstatistikleri
   
 Online : 6
 Bugün : 494
 Dün : 493
 Toplam : 889473
 Ip No : 54.224.83.221
   
 

 

Tarih ve Kültür
İşte Yukarıköy Köyü Tarihi
Mubadele ve iskan
Seller Senesi  1929
Yukarıköy e İlk Gelenler
Kültürümüz
Eski Kelimeler
Kullanılan Soyadları
 
Güzel Köyümüz
Yukarıköy Muhtarlık
Yukarıköy Hakkında
Yukarıköy 'de Eğitim
Sportif Faaliyetler
Yukarıköy Haritası
Yararlı Linkler
Trabzon Valiliği
Trabzon Belediyesi
Maçka Belediyesi
Yetişen Değerlerimiz
Köyler ve Muhtarlar
Maçka Türküleri
Turistik Yerler
Eczaneler
Önemli Telefonlar
Trabzonunsesi.com
Devlet Tiyatrosu
Şehir Kameraları
Resmi Gazete
 Son Haberler
 
 Popüler Haberler
 
 Döviz Bilgileri

  Döviz Alış Satış
  Dolar 4.8365 4.8452
  Euro 4.2917 4.3202

 

  



Güncel | Düğün - Nişan | Vefat - Taziye | Etkinlikler | Video Haber | Foto Haber | Din ve Kültür | Doğum Haberleri | Gizlilik Politikası


 

   © Copyright - 2008 -2017- Yukarıköy Mahallesi Web Sitesi - Maçka/Trabzon - Tüm Hakları Saklıdır. 

Bu sitede Çilem.Net Yazılımı kullanılmaktadır.

#include file="alt.asp"-->